van: 13 december 1943
tot: 13 december 1943
Plaatsnaam: Ermelo

ERMELO - Op 13 december 1944 lopen enkele leden van de verzetsgroep Drie in het bos in de armen van de Sicherheitsdienst. De SD schiet twee mannen ter plekke neer, waaronder de 19-jarige Jannes Born. Hij sterft in het bos aan zijn verwondingen, de re ...

van: 12 december 1941
tot: 1 januari 1970
Plaatsnaam: Berlin

BERLIN - Op 12 december 1941 is NSB-leider Anton Mussert voor de tweede keer op bezoek bij Adolf Hitler in Berlijn. Een bijzondere ontmoeting, want hij zweert trouw aan de Führer, met de woorden "Ik zweer u, Adolf Hitler, als Germaans leider trouw t ...

van: 11 december 1944
tot: 21 december 1944
Plaatsnaam: Velp

VELP - Paul Roelofsen is door de Duitsers verantwoordelijk gemaakt voor de voedselvoorziening in Velp én hij zit in het verzet.Hij woont met zijn gezin in een boerderij aan de Graaf Ottostraat, een plek waar de top van het plaatselijke verzet gerege ...

van: 7 september 1944
tot: 31 mei 1945
Plaatsnaam: Loenen

LOENEN - Ze zijn bedoeld voor het naastgelegen spoor, maar op 10 december 1944 zaaien Britse bommen dood en verderf in hotel en stationskoffiehuis Boschoord in Loenen. Er zijn 35 doden te betreuren. Onder hen veel evacués uit Arnhem die in Boschoord ...

van: 23 juni 1944
tot: 9 december 1944
Plaatsnaam: Zelhem

ZELHEM - Op 9 december 1944 sterft de Zelhemse burgemeester Johannes Rijpstra in een Hamburgs buitenkamp van concentratiekamp Neuengamme. Hij is 55 jaar geworden. Een half jaar eerder is hij opgepakt omdat een onderduiker een vervalst persoonsbewijs ...

van: 8 december 1941
tot: 2 september 1945
Plaatsnaam: Londen

LONDEN - Op 8 december 1941 verklaart de Nederlandse regering in Londen Japan de oorlog. Aanleiding is de Japanse aanval op de Amerikaanse marinebasis Pearl Harbor een dag eerder. Als de Verenigde Staten Japan de oorlog verklaren, volgen Engeland en ...

van: 7 december 1941
tot: 8 december 1941
Plaatsnaam: Honolulu

HONOLULU - Het is zondagmorgen 7 december 1941, Japanse vliegtuigen vallen de Amerikaanse marinebasis Pearl Harbour aan. Achttien schepen zinken of zijn zwaar beschadigd, honderden vliegtuigen kunnen niet meer gebruikt worden en meer dan 24-honderd m ...

van: 6 december 1944
tot: 5 mei 1945
Plaatsnaam: Ochten

OCHTEN - Zes december 1944 geldt als rampdag voor de westelijke Betuwe. Na vier-en-een-half jaar Duitse bezetting, wekenlange beschietingen en gedwongen evacuaties breekt tot overmaat van ramp ook nog de Liniedijk bij Ochten door. Complete dorpen kom ...

van: 5 december 1944
tot: 1 augustus 1945
Plaatsnaam: Groesbeek

GROESBEEK - Een volle trein met vluchtelingen, waaronder evacués uit Groesbeek, vertrekt op 5 december 1944 vanuit Tilburg naar het zuiden. Via Turnhout, Aarschot en Brussel gaat het naar het Ath. Van daaruit worden de vluchtelingen met vrachtauto's ...

van: 2 december 1944
tot: 7 december 1944
Plaatsnaam: Arnhem

ARNHEM - Omdat de Duitsers na Operatie Market Garden bang zijn voor een geallieerde opmars door Nederland, zetten ze in december 1944 de Betuwe onder water. Op 2 december blazen ze een gat in de Drielsedijk bij Elden. Het ijskoude Rijnwater stroomt d ...

Arnhem / Nijmegen

  • Velpenaar Paul Roelofsen opgepakt door de SD

    Velp

    VELP - Paul Roelofsen is door de Duitsers verantwoordelijk gemaakt voor de voedselvoorziening in Velp én hij zit in het verzet.Hij woont met zijn gezin in een boerderij aan de Graaf Ottostraat, een plek waar de top van het plaatselijke verzet geregel...
  • Groesbekers met de trein geëvacueerd naar België

    Groesbeek

    GROESBEEK - Een volle trein met vluchtelingen, waaronder evacués uit Groesbeek, vertrekt op 5 december 1944 vanuit Tilburg naar het zuiden. Via Turnhout, Aarschot en Brussel gaat het naar het Ath. Van daaruit worden de vluchtelingen met vrachtauto's...
  • De Betuwe onder water, het Manneneiland wordt geëvacueerd

    Arnhem

    ARNHEM - Omdat de Duitsers na Operatie Market Garden bang zijn voor een geallieerde opmars door Nederland, zetten ze in december 1944 de Betuwe onder water. Op 2 december blazen ze een gat in de Drielsedijk bij Elden. Het ijskoude Rijnwater stroomt d...
  • Bommen op Kasteel Rosendael

    Rozendaal

    ROZENDAAL - Kasteel Rosendael loopt in de Tweede Wereldoorlog veel schade op. In totaal wordt het kasteel drie keer getroffen, de eerste bom valt op 19 november 1943.
  • 'Ze kunnen hun kerkhof krijgen, als ze maar zorgen dat het snel vol komt'

    Arnhem

    ARNHEM - Die onverzoenlijke woorden zou Alwina gravin von der Goltz – baronesse Brantsen uitgesproken hebben toen ze hoorde dat er op haar landgoed in Schaarsbergen een Ehrenfriedhof voor gesneuvelde Duitse soldaten zou komen. De gravin is dan ook ee...
  • De ooievaar bezorgt in het Openluchtmuseum

    Arnhem

    ARNHEM - Als Arnhem moet evacueren vinden zeshonderd mensen onderdak in het Nederlands Openluchtmuseum. Op 15 november 1944 wordt daar Nora Olga Marijke Bouwman geboren, en inderdaad, haar initialen verwijzen naar haar bijzondere geboorteplaats. Twee...
  • Kristallnacht: Duitse Joden vluchten naar Gelderland

    Dinxperlo

    DINXPERLO - Het vooroorlogse dieptepunt in de Jodenvervolging in Duitsland is de Kristallnacht, de nacht van 9 op 10 november 1938. Opgehitst door propagandaminister Joseph Goebbels gaan honderden synagogen in vlammen op, worden 7500 Joodse winkels g...
  • "Doodmoe en ellendig koud en zonder eenige bagage en in de regen": de evacuatie van Schaarsbergen

    Arnhem

    ARNHEM - Het is onduidelijk waarom Schaarsbergen vrijgesteld is van evacuatie, maar het wordt een geliefde plek voor Arnhemmers die half september 1944 weg moeten uit de stad. Een paar honderd evacués vinden er een tijdelijk onderkomen. Tijdelijk, wa...

Veluwe / Vallei

  • Het drama van Drie

    Ermelo

    ERMELO - Op 13 december 1944 lopen enkele leden van de verzetsgroep Drie in het bos in de armen van de Sicherheitsdienst. De SD schiet twee mannen ter plekke neer, waaronder de 19-jarige Jannes Born. Hij sterft in het bos aan zijn verwondingen, de re...
  • Het drama van Loenen: een fatale afzwaaier

    Loenen

    LOENEN - Ze zijn bedoeld voor het naastgelegen spoor, maar op 10 december 1944 zaaien Britse bommen dood en verderf in hotel en stationskoffiehuis Boschoord in Loenen. Er zijn 35 doden te betreuren. Onder hen veel evacués uit Arnhem die in Boschoord...
  • Razzia Apeldoorn: dwangarbeiders voor Kamp Rees

    Rees

    REES - Kamp Rees, een naam die in Apeldoorn nog steeds bij velen zorgt voor kippenvel, traumatische herinneringen en verdriet. Het Duitse werkkamp, even over de grens onder Emmerik, is aan het eind van de oorlog de eindbestemming van talloze Apeldoor...
  • Gijzeling in Nijkerk na twee maanden eindelijk voorbij

    Nijkerk

    NIJKERK - 30 november 1944 is een vreugdevolle dag voor Nijkerk: op die dag komen de laatste mannen die al sinds 1 oktober door de Duitsers gegijzeld zijn vrij. Zij zijn gevangen gezet na de aanslag van het verzet op een Duitse auto op de Oldenallerb...
  • Bevrijdingsactie van het verzet mislukt

    Apeldoorn

    APELDOORN - De strijd tussen de Duitsers en het verzet wordt steeds heviger naarmate de oorlog vordert. Op 22 november 1944 heeft de bezetter vijftien kopstukken van het verzet aangehouden en hen gevangen gezet in de zwaar bewaakte Koning Willem III...
  • Verzetsgroep verraden, veertien mannen gefusilleerd

    Terwolde

    TERWOLDE - Alle kranten hebben op 23 november 1942 de bekendmaking op de voorpagina: vijftien verzetsmensen zijn door de krijgsraad in Arnhem ter dood veroordeeld en het vonnis is al voltrokken. De mannen zijn op 19 november, tegelijk met verzetsmens...
  • De hel van Ellecom

    Ellecom

    ELLECOM - Op landgoed Avegoor staat een sporthal met een verleden, een zwarte bladzijde uit de geschiedenis van Ellecom. Hier was tijdens de oorlog niet alleen een SS-opleidingscentrum gevestigd, maar ook het eerste Nederlandse werkkamp. In het najaa...
  • Foute studenten

    Wageningen

    WAGENINGEN - De Nationaal Socialistische Beweging (NSB) heeft naast een jeugdafdeling ook een eigen studentenorganisatie, het Nationaal Socialistisch Studentenfront. De studenten doen actief mee aan de collaboratiepolitiek van de NSB en stuiten daarb...

Achterhoek / Liemers

  • Zelhemse burgemeester sterft in 1944 in Neuengamme

    Zelhem

    ZELHEM - Op 9 december 1944 sterft de Zelhemse burgemeester Johannes Rijpstra in een Hamburgs buitenkamp van concentratiekamp Neuengamme. Hij is 55 jaar geworden. Een half jaar eerder is hij opgepakt omdat een onderduiker een vervalst persoonsbewijs...
  • Joodse onderduikers in het Korenburgerveen ontdekt

    Winterswijk corle

    WINTERSWIJK CORLE - In de zomer van 1942 besluit een groep Winterswijkse Joden onder te duiken. Met behulp van boeren bouwen ze een onderkomen in het Korenburgerveen, een natuurgebied en krijgen de onderduikers voedsel. Vanaf september wonen er drieë...
  • 'We nemen het niet van die schoften', leerlingenstaking tegen ontslag Joodse leraren

    Doetinchem

    DOETINCHEM - De leerlingen van het Gemeentelijk Lyceum in Doetinchem zijn geschokt als ze op 26 november 1940 horen dat de twee Joodse leraren Cauveren en Hoek zijn ontslagen. Ze willen een daad stellen en besluiten te gaan staken.
  • Tante Riek, moeder van alle onderduikers

    Winterswijk

    WINTERSWIJK - Hoe wordt een diepgelovige Achterhoekse huisvrouw en moeder van vijf kinderen, leider van de grootste verzetsgroep in Nederland? Verzetsstrijdster Heleen Kuipers-Rietberg, alias 'Tante Riek,' uit Winterswijk is tot haar arrestatie de st...
  • Jodenjacht in Gelderland: de nacht dat honderden Joden worden afgevoerd naar Westerbork

    Arnhem

    ARNHEM - In de nacht van 17 op 18 november 1942 is het mis, goed mis in Gelderland. De Duitse bezetter heeft het die avond gemunt op Joodse Gelderlanders in Arnhem, Nijmegen, Doetinchem, Zutphen, Apeldoorn, Borculo,Tiel en Winterswijk. Honderden mens...
  • Hulp aan piloten kost Toldijkers het leven

    Toldijk

    TOLDIJK - Op 17 november 1941 worden Bernard Besselink en Jan Agterkamp uit Toldijk, beiden 33 jaar oud, door de Duitsers gefusilleerd in de duinen bij Bloemendaal. Ze hebben neergestorte Britse vliegers geholpen, maar de mannen zijn verraden.
  • Hoe de beruchte Landwacht NSB'ers moest beschermen

    Arnhem

    ARNHEM - Ze zijn berucht en gevreesd, de mannen van de Landwacht. Met een jachtgeweer bewapend vormen deze, voornamelijk nationaalsocialistische, mannen hulptroepen voor de politie. Ze zijn vooral gehaat omdat ze moeizaam bij elkaar geruild en gescha...
  • Kristallnacht: Duitse Joden vluchten naar Gelderland

    Dinxperlo

    DINXPERLO - Het vooroorlogse dieptepunt in de Jodenvervolging in Duitsland is de Kristallnacht, de nacht van 9 op 10 november 1938. Opgehitst door propagandaminister Joseph Goebbels gaan honderden synagogen in vlammen op, worden 7500 Joodse winkels g...

Rivierenland

  • Dijkdoorbraak bij Ochten, het water komt

    Ochten

    OCHTEN - Zes december 1944 geldt als rampdag voor de westelijke Betuwe. Na vier-en-een-half jaar Duitse bezetting, wekenlange beschietingen en gedwongen evacuaties breekt tot overmaat van ramp ook nog de Liniedijk bij Ochten door. Complete dorpen kom...
  • Tielenaren van huis en haard verdreven

    Tiel

    TIEL - 22 november 1944, meer dan 4-duizend inwoners van de Tielse binnenstad verlaten op bevel van de Duitsers huis en haard. Het is volgens de Duitsers niet langer veilig in de stad, die door de geallieerden zwaar wordt beschoten. De vluchtelingen...
  • Duitsers vernietigen kerktoren van Ammerzoden

    Ammerzoden

    AMMERZODEN - De Bommelerwaard is half november 1944 frontgebied. De geallieerden staan aan de andere kant van de Maas en er wordt over en weer geschoten. Op de noordelijke oever graven de Duitsers zich in, ze verschansen zich in bunkers bij de dijk....
  • 'Het doodvonnis van de eigen beschaving": de ariërverklaring

    Arnhem

    ARNHEM - Aan het begin van de bezetting laten de Duitsers de Joden in Nederland nog met rust. Ze mogen weliswaar vanaf mei 1940 geen lid meer zijn van luchtbeschermingsdienst, maar daar blijft het vooralsnog bij. Tot begin oktober: dan verschijnt er...
  • Eerste uitzending van Radio Herrijzend Nederland

    Eindhoven

    EINDHOVEN - Met de woorden "Hier Herrijzend Nederland, de zender op de vrije vaderlandsche bodem", begint op dinsdag 3 oktober 1944 de nieuwe radiozender bedoeld voor bevrijd en bezet Nederland. Het Militaire Gezag, dat de baas is in het bevrijde geb...
  • De kinderen van Versteeg moeten onder de wol: de Spoorwegstaking

    Arnhem

    ARNHEM - Op zondagavond 17 september 1944 zendt de BBC om zeven uur de dagelijkse berichten uit. Bij mededelingen klinkt het codebericht: De kinderen van Versteeg moeten onder de wol. Het is het signaal voor de 30.000 medewerkers van de spoorwegen om...
  • "Het belang is oneindig veel groter dan het ongemak": het Tientje van Lieftinck

    Arnhem

    ARNHEM - Met ingang van woensdag 26 september 1945 is al het oude geld in Nederland niet meer geldig. Ook alle banktegoeden zijn tot 3 oktober bevroren. Om deze week door te komen heeft iedereen oud geld in kunnen wisselen voor nieuw geld: 10 gulden...
  • Joden steeds verder geïsoleerd: parken, restaurants en dierentuinen verboden

    Arnhem

    ARNHEM - Op 15 september 1941 wordt een nieuwe maatregel van kracht waarmee de Duitsers de Joden in een steeds groter isolement brengen. Vanaf deze dag zijn parken, café's, restaurant, bibliotheken, schouwburgen, musea en andere openbare gelegenheden...